Droga ekspresowa S19 to nie tylko asfalt i beton. To walka inżynierów z nieprzewidywalną geologią Karpat i wyścig z czasem, by połączyć Bałtyk z południem Europy. Dziś zaglądamy za kulisy jednego z najtrudniejszych odcinków w Polsce: Babica – Jawornik. Jak powstaje monumentalna estakada ES-26 i dlaczego betonowozy nie mogą tam jeździć pełne? Zapraszamy do lektury.
Via Carpatia: Kręgosłup Trójmorza nabiera kształtów
Patrząc na mapę Europy, Via Carpatia jawi się jako kluczowy korytarz transportowy łączący porty w Kłajpedzie i Gdyni z Salonikami i Konstancą. Jednak to właśnie na Podkarpaciu, na odcinku S19 Babica – Jawornik, wizja ta zderza się z najtrudniejszą rzeczywistością terenową.
To tutaj, na 11,6-kilometrowym odcinku, przełamywana jest historyczna bariera Karpat. Inwestycja warta ponad 1,25 mld PLN (średnio 108 mln zł za kilometr!) ma zastąpić wąską i niebezpieczną DK19 nowoczesną ekspresówką. Ale zanim pierwsi kierowcy pojadą trasą we wrześniu 2026 roku, wykonawca – firma Intercor – musi zmierzyć się z siłami natury.
Flisz Karpacki: Inżynieryjny koszmar
Dlaczego budowa na południe od Rzeszowa jest tak skomplikowana? Odpowiedź brzmi: Flisz Karpacki.
To specyficzna formacja geologiczna, która dla inżynierów jest synonimem kłopotów. Naprzemienne warstwy piaskowców i łupków pod wpływem wody stają się idealną "zjeżdżalnią" dla mas ziemnych.
Ciekawostka: Przed rozpoczęciem prac wykonano aż 765 otworów badawczych o łącznej długości ponad 12 km! Zidentyfikowano 7 obszarów osuwiskowych i 6 zagrożonych.
Aby droga nie "spłynęła" ze zbocza, w ziemię wbito tysiące metrów pali i gwoździ gruntowych. Jednak tam, gdzie terenu nie da się ustabilizować, trzeba nad nim "przelecieć". I tu na scenę wkracza ona – estakada ES-26.
Estakada ES-26: Rekordzistka w chmurach
Zlokalizowana między miejscowościami Żarnowa i Godowa estakada ES-26 to bez wątpienia "gwiazda" tego kontraktu. To nie jest zwykły most – to konstrukcja, która przesuwa granice polskiego budownictwa mostowego.
Liczby, które robią wrażenie:
- Wysokość filarów: do 80 metrów (dla porównania: wyższa wieża Bazyliki Mariackiej w Krakowie ma 82 m).
- Długość: blisko 1,1 km.
- Rozpiętość przęsła: 188 metrów – rekord Polski dla technologii betonowania nawisowego.
- Fundamenty: Pale o średnicy 1,5 m sięgające aż 42 metry w głąb ziemi.
Jak buduje się kolosa na wysokości 80 metrów?
Ze względu na ogromną wysokość i ryzyko osuwisk, nie można postawić rusztowań na ziemi. Stosuje się więc metodę nawisową (Balanced Cantilever).
- Najpierw powstają gigantyczne filary.
- Na ich szczycie montuje się wózki nawisowe (trawlery).
- Wózki te "wiszą" na filarze i betonują kolejne segmenty mostu w powietrzu, przesuwając się symetrycznie w obie strony – jak waga szalkowa, która musi zachować równowagę.
Obecnie na budowie pracuje rekordowa liczba 16 wózków nawisowych jednocześnie!
Logistyka w górach: Dlaczego "gruszki" jeżdżą niepełne?
Teren budowy S19 przypomina górskie serpentyny. Drogi serwisowe mają nachylenie sięgające 15%. To rodzi nietypowe problemy logistyczne.
Betonowozy dowożące mieszankę na budowę ES-26 nie są ładowane do pełna. Ładowność ograniczono do ok. 80%, aby beton nie wylewał się podczas stromych podjazdów. Efekt?
- Konieczność zwiększenia liczby kursów o 25%.
- Większe zużycie paliwa i sprzętu.
- Wyższe zapotrzebowanie na kierowców, których na rynku brakuje (średnie zarobki w inżynierii lądowej to już ponad 9500 zł brutto).
Raport z placu boju – Grudzień 2025
Gdzie jesteśmy na koniec 2025 roku? Zaawansowanie kontraktu przekroczyło 58%.
- Roboty ziemne: Praktycznie zakończone (3,5 mln m³ wykopów!).
- Nawierzchnia: Na łatwiejszych fragmentach (np. za estakadą ES-13) leży już pierwszy asfalt.
- Estakada ES-26: To punkt krytyczny. Fundamenty są gotowe, filary pną się w górę, a wózki nawisowe pracują pełną parą. Stan zaawansowania obiektu to ok. 40%.
- Estakada ES-22: Budowana metodą nasuwania podłużnego – zaawansowanie blisko 50%.
Co nas czeka w 2026 roku?
Termin umowny zakończenia prac to wrzesień 2026 r. Czy jest realny? Tak, pod warunkiem łagodnej zimy i utrzymania tempa na estakadzie ES-26.
Ważna uwaga dla kierowców: S19 Babica – Jawornik początkowo będzie kończyć się "w polu", ponieważ kolejny odcinek (do Lutczy) jest dopiero w fazie projektowania. Dlatego kluczowym elementem inwestycji jest tymczasowy łącznik w Jaworniku, który sprowadzi ruch z ekspresówki na starą DK19. Będzie on nam służył aż do ok. 2031 roku.
Podsumowanie
Odcinek Babica – Jawornik to dowód na to, że polska inżynieria wchodzi na światowy poziom. Przejazd 100 metrów nad ziemią po estakadzie ES-26 będzie nie tylko oszczędnością czasu, ale i niesamowitym widokiem. Trzymamy kciuki za drogowców, by zima była łaskawa!
Chcesz być na bieżąco z postępami na Via Carpatia? Śledź nasz blog, a w kolejnym wpisie przyjrzymy się przebiciu tunelu na sąsiednim odcinku Rzeszów – Babica!
Zapraszamy na obejrzenie materiału video z aktualnego stanu prac nagranego przez kanał "Polska w budowie":